Serigrafi Emülsiyon Çekimi ve Pozlama

Serigrafi baskıda tasarımın ipek üzerine aktarılma süreci, ışığa duyarlı özel kimyasallar (emülsiyon) ve kuvvetli ışık kaynakları kullanılarak yapılan fotografik bir işlemdir. Doğru şekilde karıştırılmış bir emülsiyonun ipeğe çekilmesi, karanlık odada kurutulması ve hassas sürelerle ışıkta pozlanması, baskınızın kalitesini doğrudan belirler. Bu yazıda evde veya stüdyoda kalıbınızı baskıya nasıl hazır hale getireceğinizi adım adım öğreneceksiniz.

Emülsiyon hazırlığı ve ipeğe çekilmesi

Emülsiyon (Işığa duyarlı sıvı) nedir ve nasıl hazırlanır?

Emülsiyon, ışıkla temas ettiğinde sertleşen ve suya dayanıklı hale gelen fotopolimer veya diazo bazlı kimyasal bir sıvıdır. İki bileşenli emülsiyon kullanıyorsanız, içerisinden çıkan küçük şişedeki hassaslaştırıcıyı (sensitizer) suyla karıştırıp ana sıvıya dökerek homojen bir şekilde karıştırmanız gerekir. Bu karıştırma işlemi sonucunda oluşan hava kabarcıklarının sönmesi için karışımı karanlık bir ortamda 1-2 saat dinlendirmek şarttır. Öncesinde çerçevenizi nasıl hazırlayacağınızı hatırlamak için serigrafi çerçevesi ve ipek germe yazımızı okumalısınız.

Emülsiyon çekme (Coating) teknikleri ve kurutma

Hazırlanan emülsiyonu ipeğe çekmek için “rakle oluğu” veya “emülsiyon sıyırıcı” (scoop coater) adı verilen özel alüminyum bir alet kullanılır. Çerçeve hafif eğimli tutulur ve oluk ipeğin en altından başlayarak yukarı doğru sabit bir hız ve homojen bir basınçla çekilir. Bu işlem hem baskı yapacağınız dış yüze hem de mürekkep konacak iç yüze 1-2 kez uygulanarak incecik, pürüzsüz bir tabaka elde edilir.

Çekilen bu yeşil veya pembe sıvı, sadece UV ışınlarına duyarlı olduğu için loş, sarı veya kırmızı ışıklı karanlık bir odada, kesinlikle yatay (paralel) bir şekilde ve tozsuz bir ortamda tamamen kurumaya bırakılmalıdır.

Uygulamalı öğrenmek ister misiniz? → Printa Studio baskı atölyelerine hemen katılın!

Işıkla pozlama (Exposing) ve yıkama işlemi

Asetat filmi yerleştirme ve pozlama süresi

Emülsiyon tamamen kuruduktan sonra, dijital tasarımınızın %100 siyah basıldığı şeffaf asetat filmini çerçevenin dış yüzeyine bantlarsınız. Çerçeve, içinde güçlü UV (Ultraviyole) lambalar veya halojen spotlar bulunan bir pozlama masasına yerleştirilir. Işık kaynağının gücüne göre belirlenen süre boyunca (örneğin 3 ila 10 dakika arası) ışık verilir.

Işık, asetatın şeffaf yerlerinden geçerek ipekteki emülsiyonu taş gibi sertleştirir. Ancak tasarımınızın siyah mürekkebi ışığı bloke ettiği için, desenin altındaki emülsiyon yumuşak ve yıkanabilir kalır. Bu sürecin hemen sonrasında yaşanabilecek yıkama zorluklarını ve çözüm yollarını öğrenmek için serigrafi baskıya hazırlık ve çerçeve sorunları rehberimizi incelemelisiniz.

Yıkama (Washout) ile deseni açığa çıkarma

Pozlama süresi biter bitmez çerçeve ışık almayan bir yıkama alanına götürülür ve üzerine tazyikli, soğuk su tutulur. Asetattaki siyah tasarımın ışığı bloke ettiği bölgelerdeki yumuşak kalmış emülsiyon, suyun basıncıyla saniyeler içinde eriyip akarak ipeğin gözeneklerini açar. Sertleşen diğer yerler ise kalıbın ana duvarlarını oluşturur. İşte mucizevi kalıbınız baskıya hazır!

Sık sorulan sorular

Serigrafi emülsiyon nedir?

Serigrafi emülsiyon, ışığa (özellikle UV ışınlarına) karşı son derece duyarlı olan, ipek çerçeveye sürüldüğünde kuruyan ve pozlama sonrasında sertleşerek tasarımın şablonunu oluşturan fotopolimer veya diazo bazlı kimyasal bir maddedir.

Pozlama süresi (Exposing time) nasıl hesaplanır?

Pozlama süresi; kullandığınız ışık kaynağının gücüne (watt), ışığın ipeğe olan mesafesine, emülsiyonun kalitesine ve kalınlığına göre tamamen değişkenlik gösterir. Kesin süreyi bulmak için mutlaka bir “pozlama hesaplayıcı test filmi” (exposure calculator) kullanılmalıdır.

Emülsiyon yıkamada neden desen açılmaz?

Eğer tazyikli su tutmanıza rağmen deseniniz açılmıyor ve ipek tıkanık kalıyorsa, çerçeveniz ışıkta gereğinden çok fazla kalmış (overexposed) ve tasarımınızın altındaki emülsiyon da ışık sızması nedeniyle sertleşmiş demektir.

Sonuç: Pozlama sihrini profesyonel masalarda yaşayın

Emülsiyonu o özel olukla ipeğe jilet gibi pürüzsüzce çekmek ve ardından tazyikli suyun altında kendi tasarımınızın mucizevi bir şekilde belirmesini izlemek, serigrafi sanatının en tatmin edici ve en büyüleyici anıdır. Ancak ev ortamında emülsiyonu kurutacak karanlık ve tozsuz bir alan bulamamak, halojen lambalarla yanlış saniyeleri hesaplayıp oyması saatler süren kalıpları çöpe atmak ciddi bir zaman ve nakit israfıdır.

Eserlerinizi galeri standartlarında pozlamak ve kariyerinizi geliştirmek için tüm Baskı Atölyesi Programlarımızı inceleyebilir ve yerinizi kolayca ayırtabilirsiniz.